همه چیز درباره بیماری هیدروسفالی و درمان آن

دکتر محمودرضا عباس زاده - متخصص جراحی مغز و اعصاب

بنا به فرمایشات دکتر محمودرضا عباس زاده، بیماری هیدروسفالی یکی از مهم ترین بیماری هایی است که در جراحی مغز و اعصاب مطرح می باشد. مغز انسان روزانه مقدار زیادی مایع مغزی نخاعی یا CSF تولید می کند که این مایع معمولا از طریق وریدهای مغزی در سطح کورتکس مغز و نواحی خاصی که با عنوان آراکنوئید ویلی شناخته می شوند، جذب می گردد. اما بیماری هیدروسفالی چگونه و به چه علتی رخ می دهد؟ آیا قابل درمان است؟ روش های تشخیص این بیماری کدامند؟ برای دریافت پاسخ این سوالات، در ادامه با ما همراه باشید.

روش های درمان بیماری هیدروسفالی

بیماری هیدروسفالی چیست؟

بیماری هیدروسفالی از چه چیزی نشأت می گیرد؟

مسیر خروج مایع مغزی نخاعی، به علل مختلف ممکن است دچار انسداد شود. یکی از عوامل تاثیرگذار در این معضل، ضایعه یا توموری است که در مغز ایجاد می گردد و می تواند مسیر خروج طبیعی CSF را دچار مشکل کند. در این شرایط بیماری هیدروسفالی رخ می دهد.

علت دیگر، جذب CSF است که می تواند موجب بروز هیدروسفال شود. به عنوان مثال در بیمارانی که خونریزی های داخل بطنی، مننژیت و عفونت های داخل مغزی داشته باشند، جذب مایع مغزی نخاعی می تواند موجب اختلال گردد. در این شرایط نیز بیمار دچار هیدروسفالی می شود.

علل ابتلای نوزاد به بیماری هیدروسفالی پیش از تولد

  • اختلالات ژنتیکی
  • وجود مشکلات مادرزادی که می تواند موجب بسته نشدن ستون فقرات نوزاد شود.
  •  بروز عفونت هایی در دوران بارداری رخ می دهند.

علل ابتلای کودکان و نوزادان تازه متولد شده

  • سرماخوردگی
  • آسیب هایی که ممکن است در طول دوران بارداری و یا قبل و پس از آن رخ دهد.
  • خونریزی مغزی هنگام زایمان و یا اندک زمانی پس از آن (به ویژه برای نوزادان نارس)
  • تشکیل تومورهای سیستم عصبی مرکزی
  • عفونت کردن سیستم عصبی مرکزی کودک و یا نوزادان (مانند مننژیت)
بیشتر بخوانید
خونریزی های مغزی و انواع آن

علل ابتلای افراد بزرگسال

  • انواع جراحی های مغزی
  • عفونت مفزی
  • بروز خونریزی از رگ های مغزی
  • آسیب دیدگی ناحیه سر

آیا با علائم بیماری هیدروسفالی آشنا هستید؟

نشانه های بیماری هیدروسفالی در سنین مختلف، می تواند متفاوت باشد. از همین رو علائم این بیماری را از نوزادی تا بزرگسالی با هم بررسی می نماییم.

نوزادان

  • بزرگ شدن و افزایش حجم سر
  • تشنج
  • استفراغ
  • گریه و بیقراری مفرط
  • تضعیف قدرت ماهیچه ها و نیز حجم آن ها
  • ایجاد شدن قسمت های نرم بر روی جمجه نوزاد
  • خوابیدن آلودگی زیاد
  • کاهش اشتها
  • چشم هایی ثابت شده به سمت پایین

کودکان

  • بزرگ شدن سر به صورت غیر عادی
  • استفراغ، حالت تهوع و تشنج
  • گرفتگی عضلات
  • تحریک پذیر بودن
  • بروز تحولاتی در صورت کودک
  • احساس سر درد
  • خواب آلودگی مفرط
  • گریه کردن به صورت جیغ مانند و کوتاه
  • بروز تغییراتی در اخلاقیات کودک
  • عدم توانایی در کنترل ادرار
  • بروز مشکلاتی در خوردن و بلعیدن
  • ناتوانی در حفظ تعادل فردی و کنترل تمرکز
  • اختلال در رشد
  • بروز اختلالات بینایی و حرکتی چشم ها
  • بروز اختلالاتی در بیدار ماندن و یا بیدار شدن
  • چشم های لوچ

بزرگسالان

  • تغییر در نحوه راه رفتن
  • عدم توانایی در کنترل تعادل و تمرکز
  • تضعیف حافظه
  • احساس سر دردهای شدید
  • اختلالات بینایی
  • ناتوانی در کنترل ادرار و مدفوع
  • بروز اختلالات روانی

چگونه می توان بیماری هیدروسفالی را تشخیص داد؟

تشخیص بیماری هیدروسفالی با مراجعه به پزشک انجام می گیرد. پزشک نیز می تواند با اندازه گرفتن دور سر بیمار و معاینه چشم های او می تواند تشخیص بیماری را آغاز نماید. همچنین ممکن است در این زمینه سوالاتی از بیمار بپرسد که بتواند او را در تشخیص بیماری یاری نماید. در نهایت برای تشخیص دقیق تر بیماری هیدروسفالی، انجام آزمایشات و عکسبرداری های مختلف توصیه می شود.

تشخیص درست بیماری هیدروسفالی برای انتخاب شیوه درمان صحیح این بیماری بسیار اهمیت دارد. از همین رو لازم است دقیق ترین شیوه های تشخیص بیماری انتخاب شود تا از بروز مشکلات احتمالی تا حد ممکن جلوگیری شود. برخی از این شیوه ها عبارتند از:

  • سونوگرافی
  • روش تصویربرداری ام آر آی (MRI)
  • اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT)

درمان بیماری هیدروسفالی را جدی بگیرید!

بیماری هیدروسفالی در زمره بیماری های خطرناک قرار می گیرد. به نحوی که در میان بیماری های مغز و اعصاب یکی از اورژانسی ترین ها شناخته می شود. اصطلاح معروفی که برای این بیماری مورد استفاده قرار می گیرد “Talk and die” می باشد! به این معنا که می تواند بیمار را در میان صحبت کردنش به مرگ بکشاند. بنابراین باید گفت که بیماران هیدروسفالی جزو موارد اورژانسی محسوب می شوند و لازم است در سریع ترین زمان ممکن اقدام به درمان آن ها نمود.

بیشتر بخوانید
بهترین جراح ستون فقرات در قزوین

با وجود اورژانسی بودن این موارد، لازم است تا حد امکان در انتخاب جراح دقت به خرج داده شود تا مبادا مشکلات و خطراتی در آینده دامنگیر بیمار شود.

آیا می دانید برای درمان بیماری هیدروسفالی چندین راه وجود دارد؟

روش های مختلفی برای درمان این بیماری وجود دارد که بسته به شدت بیماری، شرایط بیمار و سوابق پزشکی او مورد استفاده قرار می گیرد. یعنی ممکن است برای دو بیمار هیدروسفال، دو روش درمانی متمایز انجام پذیرد. در ادامه به برخی از شایع ترین روش های درمانی این بیماری می پردازیم.

کاتترگذاری یا اکسترنال ونتریکولار درناژ

در موارد اورژانسی معمولا از این شیوه استفاده می شود و سوراخی در جمجه بیمار ایجاد می گردد. سپس یک کاتتر یا شلنگ نازک در داخل بطن او قرار داده می شود تا بتوان مایع مغز را از این طریق خارج نمود.

این روش را می توان راهکاری موقت دانست که حداکثر تا یک هفته امکان حفظ کاتتر را برای بیمار فراهم می آورد و پس از آن لازم است تصمیمات لازم برای درمان دائمی بیمار اتخاذ گردد.

جراحی شانت گذاری

روشی شایع برای درمان هیدروسفالی، شانت گذاری می باشد که مهم ترین آن شانت بطنی صفاقی یا شانت ونتریکولو پریتونئال (Ventriculo peritoneal) است. در این روش، جراح، دستگاهی را در اختیار دارد. قسمتی از دستگاه مذکور، داخل بطن بیمار قرار داده می شود. این دستگاه یک پمپ و یک لوله بلند دارد که از قسمت سر شروع می شود و با عبور از ناحیه قفسه سینه به شکم می رسد. در نهایت سر پریفرال یا سر محیطی اش داخل صفاق قرار می گیرد تا مایع مغز به داخل شکم تخلیه گردد.

سر کاتتر را در مواردی می توان داخل قفسه سینه و در برخی گزینه های نادر، داخل دهلیز قلب نیز قرار داد اما چنین چیزی، کمتر رخ می دهد.

شانت ها، خود به انواع مختلفی تقسیم می شوند که بسته به شرایط بیمار مورد استفاده قرار می گیرند. شانت ها را می توان از لحاظ نوع و میزان فشار، دسته بندی کرد:

  • فشار پایین
  • فشار متوسط
  • فشار بالا

علاوه بر موارد فوق، شاید برایتان جالب باشد که بدانید اخیرا شانت های هوشمند نیز مورد استفاده قرار می گیرند. این شانت ها، قابل برنامه ریزی هستند و فشار شانت می تواند توسط آهنربایی که بر روی پوست سر بیمار قرار داده می شود، تنظیم گردد.

بیشتر بخوانید
بهترین متخصص مغز و اعصاب در قزوین

ETV یا آندوسکوپیک ترد رندر کولوستومی

روش بسیار جالب و خوبی است که نیاز به کارگذاری دستگاه شانت ندارد. در این روش سوراخی در داخل جمجه ایجاد می شود و با استفاده از دستگاه آندوسکوپ وارد بطن بیمار می شویم. از بطن هایی که در طرفین وجود دارد می توان وارد بطن سوم شد. کف بطن سوم، پرده ضخیمی به نام لایه لیلی کوئست وجود دارد که با استفاده از نوک تیز یک کاتتر باز می شود و مسیری جدید برای خروج مایع مغزی نخاعی ایجاد می گردد.

اهمیت انتخاب جراح مغز و اعصاب خوب برای درمان بیماری هیدروسفالی

انتخاب پزشک همیشه و برای تمامی بیماری ها حائز اهمیت است. بیماری هیدروسفالی نیز از این امر مستثنی نیست و با وجود اورژانسی بودن بیماران، این موضوع را نباید فراموش کرد که تجربه و مهارت پزشک برای این مشکل، بسیار مهم است. اگر پزشک جراح، سابقه کافی برای درمان بیماری هیدروسفالی نداشته باشد، ممکن است خطراتی، فرد را تهدید کند که جبران پذیر نیز نباشد.

پزشکی که می تواند بیماری هیدروسفالی را درمان کند باید متخصص و جراح مغز و اعصاب باشد و تجربه کافی در این زمینه داشته باشد. یکی از بهترین متخصصان و جراحان مغز و اعصاب، دکتر محمودرضا عباس زاده می باشد که می توانید برای برقرار ارتباط با ایشان یکی از راه های موجود در این مقاله را انتخاب نمایید.

0 دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفده − 16 =

Call Now Buttonتماس با پزشک