همه چیز درباره جراحی دیسک کمر

دکتر محمودرضا عباس زاده - متخصص جراحی مغز و اعصاب

 

“من دیسک کمر دارم!” ؛ همه ما به دفعات، این جمله را شنیده ایم اما چند نفرمان به مفهوم آن دقت کرده ایم؟ در واقع هدف این جمله بیان مشکلی است که در دیسک کمر رخ می دهد وگرنه انسان بدون دیسک کمر، قادر به راه رفتن، ایستادن و خیلی از کارهای دیگر نخواهد بود.

بنابراین داشتن دیسک کمر خیلی عجیب نیست؛ آنچه که آن را در افراد مختلف، متمایز می کند، بیرون زدگی دیسک می باشد. در این مقاله می خواهیم در مورد دیسک کمر و شیوه جراحی آن به طور کامل توضیحاتی ارائه دهیم. ما را تا انتها همراهی کنید.

قبل و بعد عمل دیسک کمر

قبل و بعد عمل دیسک کمر یک خانم جوان

 

دیسک کمر (Lumbar Disc Hernistion) چیست؟

می دانیم که در ستون فقرات هر انسان، 5 مهره مربوط به کمر وجود دارد. در میان این مهره ها بالشتک ها یا مواد غضروف مانندی قرار دارند که به آن ها دیسک کمر گفته می شود. این صفحات غضروفی موجب جلوگیری از ساییدگی مهره ها بر روی یکدیگر می گردد و می تواند به عنوان یک محافظ عمل کند.

دیسک ها با کنترل و جذب فشاری که می تواند بر ستون فقرات وارد شود، نقش محافظانه ای ایفا می کنند و موجب انعطاف پذیری ستون فقرات و در نتیجه سهولت حرکتی در انسان می گردند.

تصویر زیر نشان دهنده چگونگی پارگی دیسک کمر می باشد. همان طور که مشاهده می کنید، ماده داخلی دیسک با بیرون آمدنش مجب تحریک کردن عصبی می شود که از کنار آن رد شده است. این کار موجب پارگی دیسک کمر می شود.

مقایسه دیسک سالم با دیسک بیرون زده

مقایسه دیسک سالم با دیسک آسیب دیده

 

چه علائمی دارد؟

  • ناتوانی با اسپاسم در پاها و به ویژه پشت زانوها
  • بی حسی و احساس ضعف در عضلات
  • احساس کمر درد موضعی (ممکن است برای بسیاری از افراد رخ ندهد!)
  • احساس درد در ساق و کناره پا
  • بروز اختلال در شیوه حرکتی
  • سوزش عضلانی
  • درد در ناحیه باسن
  • خواب رفتگی پاها و گز گز کردن آن ها
  • کاهش تمایلات جنسی و اختلالات ادراری در موراد شدید
  • درد سیاتیک یا رادیکولر

باید بگوییم که اولین نشانه های دیسک کمر، با بروز درد در ناحیه شکم و کمر رخ می دهد. سپس با تضعیف دیسک، تنها یک حادثه کافیست تا علائم دیگر مانند درد پاها، ران و … خود را نشان دهند.

 

بیشتر بخوانید
بهترین متخصص مغز و اعصاب در قزوین

علل بیرون زدگی و پارگی دیسک در ناحیه کمر چیست؟

  • زمین خوردن به صورت ناگهانی
  • تحمل فشار زیاد توسط مفاصل
  • خم شدن به سمت جلو به دفعات
  • جابجا و بلند کردن اجسام سنگین
  • آرتروز ستون فقرات
  • ساییدگی مهره ها
  • باردار بودن
  • تصادف و ضربه خوردن
  • نشستن طولانی مدت طی سال های متمادی
  • چرخاندن مکرر تنه به یک طرف
  • رانندگی طولانی
  • عدم توانایی حفظ تعادل عضلات در برخی قسمت های بدن

 

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا هستند؟

معمولا بیشترین آمار ابتلا به این بیماری، مربوط به افراد بین 30 الی 40 سال می باشد اما به این معنا نیست که در سنین پایین تر چنین مشکلی روی نمی دهد.

نوع دیگری از دیسک که از ان به عنوان دیسک جوانی یاد می شود، در قسمت بالای مهره های کمری رخ می دهد و ناشی از ضرباتی است فرد که در سنین پایین تر (تقریبا 20 سال) تجربه می نماید. در چنین شرایطی به مرور زمان آب دیسک ها کاهش می یاید و شرایط شکنندگی و ترک کردن آن ها فراهم می شود. بنابراین با افزایش سن، احتمال ابتلا به عارضه دیسک کمر نیز بیشتر می گردد.

 

فتق یا پارگی دیسک در کمر را چگونه می توان تشخیص داد؟

راه های متنوعی برای تشخیص این مشکل وجود دارد که ابتدایی ترین آن معاینات فیزیکی توسط متخصص می باشد به این صورت که معمولا پزشک از بیمار می خواهد دراز بکشد و پای خود را به شکل کاملا عمودی به سمت بالا هدایت کند. روش دیگر معاینه انگشت شست بیمار و بررسی توانایی او برای راه رفتن روی پنجه و پاشنه پا می باشد.

همچنین استفاده از تست SLR می تواند به تشخیص پزشک کمک کند. از دیگر روش های تشخیص این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • MRI: تصویربرداری از این طریق توسط آهنرباهای بزرگ، رادیوفرکانس ها و رایانه انجام می گیرد.
  • پرتونگاری: این روش که با عنوان اشعه ایکس شناخته می شود، می تواند به تصویربرداری از استخوان ها، اندام و بافت های داخلی بپردازد.
  • سی. تی. اسکن یا سی. ای. تی. اسکن: سی تی اسکن نیز یک روش تصویربرداری است که نسبت به اشعه ایکس، جزئیات بیشتری از بدن را در اختیارمان قرار می دهد. در واقع می توان گفت این روش، به صورت تررکیبی از تصویربرداری رایانه ای و پرتونگاری می باشد.
  • میلوگرام: در این روش تشخیص، به درون مجرای نخاع، رنگ تزریق می گردد تا بتوان به تصویر واضحی از ساختار بدن با پرتونگاری دست پیدا کرد.
  • الکترومیوگرافی یا عضله نگاری برقی (EMG): این فرآیند، واکنش عضله و یا فعالیت الکتریکی در جواب تحریک عصب عضله را اندازه گیری می نماید.

لازم به ذکر است که در صورت احساس درد در ناحیه کمر، به هیچ عنوان خودسرانه عمل نکنید و برای تشخیص آن، حتما به یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعی نمایید.

 

بیشتر بخوانید
بهترین جراح ستون فقرات در قزوین

جراحی دیسک کمر

اکثریت افرادی که مبتلا به مشکلاتی در دیسک بین مهره ای کمر می شوند، بدون جراحی قابل بهبود هستند که بسته به نوع و شدت بیماری، روش های درمانی مختلفی برای آن ها از سوی پزشک، تعیین می گردد.

جراحی دیسک کمر یکی از راه های درمان این بیماری است که در موارد خیلی شدید و زمانی که فرد به سایر روش های درمانی پاسخ ندهد، مورد استفاده قرار می گیرد.

جراحی لامینکتومی

یکی از قدیمی ترین روش هایی است که برای عمل کردن دیسک کمر مورد استفاده قرار می گیرد. جراح در این روش، ابتدا کانال نخاعی که توسط استخوان هایی به نام لامینا پوشانده شده است را باز می کند. سپس قسمتی از لامینا و نیز لیگامان فلاوم را بر می دارد تا بتواند به ریشه عصبی دست یابد. در این مرحله، ریشه عصبی را کنار می زند تا بتواند دیسک را از قسمت پشتی آن، خارج نماید.

جالب است بدانید که این روش، تا چندین سال بدون استفاده از میکروسکوپ انجام می گرفت.

جراحی میکروسکوپی

به این روش جراحی، میکرودیسککتومی هم گفته می شود که با ظهور میکروسکوپ، مورد استفاده قرار گرفت. فرآیند این جراحی با روش قبلی تقریبا مشابه یکدیگر هستند. با این تفاوت که در این شیوه، شکاف کمری ایجاد می گردد و مقداری که از استخوان لامینا برداشته می شود نیز کمتر است.

کاربرد میکروسکوپ در جراحی میکرودیسککتومی این است که به دیده شدن ریشه عصبی و دیسک به صورت واضح تر کمک شایانی می کند.

جراحی آندوسکوپی

برخلاف دو روش قبل، در این روش، به کانال نخاعی بیمار دست زده نمی شود. بلکه یک سوزن از راه سوراخ بین مهره ای، وارد دیسک می گردد. سپس لوله هایی وارد فضای دیسک می شوند که قطر آن ها به تدریج زیاد می شود.

در این مرحله لوله باریکی که به سر آن، یک لنز (آندوسکوپ) وصل شده است نیز وارد فضای دیسکی شده و دیسک خارج می گردد. از همین رو می توان گفت احتمال چسبندگی در این روش جراحی بسیار اندک است.

جراحی توسط لیزر

بیشترین کاربرد این روش در شرایطی است که دیسک به طور کامل پاره نشده باشد. نحوه عملکرد آن به این صورت است که اشعه لیزر توسط یک سوزن و به کمک فیبر نوری به فضای دیسکی هدایت می شود. با این کار مرکز دیسک می سوزد و حفره ای میکروسکوپی داخل دیسک ایجاد می گردد.

بیشتر بخوانید
خونریزی های مغزی و انواع آن

در این شرایط فشار موجود در داخل دیسک کاهش می یابد و سپس با اعمال یک فشار منفی، می توان هسته دیسک را به سمت داخل کشاند. این اقدامات باعث فاصله گرفتن دیسک از ریشه عصبی و در نهایت بهبود بیماری فرد می شود.

جراحی باز

یکی دیگر از انواع جراحی ها و متداول ترین آن ها، جراحی باز می باشد که در آن قسمت آسیب دیده از بدن فرد جدا می شود و با پلاتین و یا ابزار خاصی جایگزین می شود. این روش معمولا در شرایط بسیار جدی مورد استفاده قرار می گیرد.

روش هایی که به عنوان جایگزین جراحی می توانند مورد استفاده قرار گیرند

 

درمان دیسک کمر چه اهمیتی دارد؟

اقدام به موقع برای درمان دیسک کمر بسیار اهمیت دارد. چرا که ممکن است در مراحل اولیه بتوان این مشکل را با جراحی های ساده و یا حتی بدون نیاز به جراحی برطرف کرد. اما بی توجهی به علائم و نادیده گرفتن آن ها می تواند موجب تشدید بیماری و در نهایت بروز اختلالات حرکتی در فرد شود.

در چنین شرایطی دیگر یک جراحی ساده، پاسخگو نیست و بیمار باید تحت عمل و درمان های جدی و وسیع تری قرار گیرد که گاهی همراه با قرار دادن پلاتین و ابزاری مخصوص در بدن انسان، انجام می گیرد.

عدم درمان به موقع دیسک کمر، همچنین می تواند موجب بروز مواردی به شرح زیر شود.

  • اختلالات جنسی
  • اختلالات روده و مثانه
  • ساییدگی مهره ها
  • تخریب دیسک و حتی مهره ها
  • لنگیدن پا
  • بی حسی پاها
  • و …

با توجه به اینکه عصب مانند پوست و بسیاری از دیگر جوارح بدن، قادر به بازسازی و ترمیم نیست، بنابراین لازم است بروز هرگونه مشکل و اختلال در آن جدی گرفته شود.

 

بایدها و نبایدها پس از جراحی دیسک از زبان دکتر محمودرضا عباس زاده

 

آیا جراحی دیسک کمر، عوارض دارد؟

یکی از افکاری که عامه مردم در مورد جراحی دیک دارند، این است که بعد از جراحی نمی توان خیلی از فعالیت ها را انجام داد و به طور کلی روال عادی زندگی را دچار تغییرات فاحشی می نماید. در واقع نمی توان گفت این باور غلط است یا درست؛ زیرا شدت بیماری می تواند در افراد مختلف، متفاوت باشد و بسته به آن نوع عملی که برای آن ها اجرا می شود نیز متفاوت است.

اما باید بگوییم که امروزه با پیشرفت تکنولوژی و رسیدن به روش های نوین برای عمل دیسک در علم پزشکی، عوارض ناشی از این نوع جراحی ها تا حد ممکن به حداقل رسیده است و می توند با کمترین محدودیت ها، سلامت فرد را به او بازگرداند.

0 دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 2 =

Call Now Buttonتماس با پزشک